Son haftanın en trend konusu olan Swap işlemleri pek çok insanın aklına da “Swap ne demek?” sorusunu getirmiştir. Birden en çok araştırılan konular arasında yer alan swap işlemleri, son dönemde ekonomik terimler arasında en trend olarak araştırılan konu olarak görülmektedir. Peki Swap işlemi nedir? TCMB tarafından 25 Mart pazartesi günü yapılan açıklamada Döviz karşılığı Türk Lirası swap piyasasında uygulama değişikliğine gidildiği açıklanmıştı. Bunun ardından da insanlar swap kelimesini öğrenmek için araştırmalara başlamıştı.

Kelime anlamı olarak bakıldığında swap, “eğiş tokuş etmek, takas etmek, değiştirmek” gibi anlamlara taşımaktadır. Ancak işin içinde pek çok değişken bulunmaktadır.

SWAP NEDİR?

Kelime anlamı olarak “değiş tokuş etmek, takas etmek, değiştirmek” gibi anlamlara denk gelen swap, ekonomik terim olarak incelendiğinde ise; iki tarafın belirli bir zaman dilimi içinde bir varlık ya da yükümlülüğe bağlı olan ve farklı faiz ödemelerini ya da döviz cinsini karşılıklı olarak değiştirdikleri bir takas sözleşmesidir.

Swap işlemlerini örneklendirmek gerekirse örneğin sabit faizli on yıllık bir borca sahip bir firma ile benzer ancak dalgalı faizli borca sahip bir firma birbirlerinin yükümlülüklerini swap işlemi sayesinde değiştirebilmektedir. Swap işlemleri ile finansal piyasalar özellikle faiz oranları ile döviz kurlarındaki değişmeler sonucunda ortaya çıkmakta olan riski en aza indirmek amaçlamaktadır.

SWAP ORANI NEDİR?

Piyasalarda üç tür swap işlemi bulunmaktadır. Bu işlemler; çapraz döviz swapı, para swapı ve faiz swapıdır. Bu swap türlerini kısaca açıklamak gerekirse;

  • Farklı faiz yapısı ve farklı para birimleri üzerine borçlanan taraflar, diğer tarafın borcuna ilişkin anapara ve faiz ödemelerini yerine getirmek üzere anlaşarak gerekli yükümlülüğü yerine getirirler. İşte bu işlemlere çapraz döviz swapı işlemleri denilmektedir.
  • İki ya da ikiden fazla tarafın önceden anlaştıkları oran ve koşullar çerçevesinde belirli miktardaki para birimlerini değiştirmek suretiyle gerçekleştirdikleri işlemlere para swapı işlemleri denilmektedir. Bugün Türkiye’de en çok konuşulan konu da para swapları üzerinedir.
  • Faiz swapı işlemleri; Gösterge bir anapara tutarı üzerinden çeşitli faiz oranı esaslarına göre hesaplanacak faizlerin iki taraf arasında anlaşılan vadeler ile değişimini öngören sözleşmeye faiz swapı işlemleri denir. Bu sözleşmede, aynı para biriminden olan borçların faiz ödemelerinin yapısı değişmekte, anapara değişimi gerçekleşmemektedir.

PARA SWAPLARI NEDİR?

Para swapları; iki farklı taraf arasında belirlenen tutarda bir paranın başka bir para ile değiştirilmesi ve buna binaen belirli bir sürenin sonunda değiştirilmiş olan ana paranın da geri verilmesini içeren bir anlaşmadır.

1982 yılında IBM ile Dünya Bankası arasında gerçekleştirilmiş ve sabit faizli İsviçre Frankı ile Alman Markı borçlarının Dünya Bankası’ndan sağlanan US Dolar borcu ile swap edilmesi, dünyadaki ilk modern para swapına örnek olarak gösterilmektedir.